Welke handpan moet je als beginner kiezen?

Waarom D Kurd vaak een slimme eerste keuze is. Als je eenmaal hebt besloten dat je een handpan wilt leren spelen, komt al snel de volgende vraag: welke handpan moet ik dan kiezen?

En dat is minder eenvoudig dan het misschien lijkt.

Er zijn inmiddels ontzettend veel verschillende toonsoorten en modellen. Kurd, Celtic Minor, Hijaz, Pygmy, Amara en nog vele andere scales. Daarnaast kun je kiezen uit verschillende staalsoorten, aantallen tonen en bouwers.
Als beginner zie je al snel door de bomen het bos niet meer.

Moet je dan gewoon de handpan kiezen die je het mooiste vindt klinken? Of is er een scale die praktischer is om mee te beginnen? Mijn advies: kijk niet alleen naar de klank, maar ook naar wat je met een handpan kunt doen als je eenmaal begint te leren.

Waarom D Kurd zo vaak wordt gekozen

Als je mij vraagt welke scale ik een beginnende handpanspeler meestal zou aanraden, is D Kurd waarschijnlijk mijn eerste antwoord.

Niet omdat D Kurd de enige goede beginnersscale is. Er zijn veel andere prachtige toonsoorten waarmee je uitstekend kunt leren spelen.

D Kurd heeft wel een aantal praktische voordelen.
Het is een van de meest voorkomende handpan-scales en wordt veel gebruikt in lessen, workshops en online tutorials. Daardoor is er ontzettend veel oefenmateriaal te vinden.

Dat lijkt misschien een detail, maar als beginner is het prettig wanneer je een patroon of oefening tegenkomt en die direct op jouw eigen handpan kunt uitproberen. Je hoeft niet eerst uit te zoeken hoe je het patroon moet aanpassen aan een compleet andere stemming.

Je vindt gemakkelijker lesmateriaal

Een van de voordelen van D Kurd is simpelweg de hoeveelheid materiaal die ervoor beschikbaar is. Zoek op YouTube naar handpanlessen, ritmes of speeltechnieken en de kans is groot dat je voorbeelden tegenkomt op een D Kurd. Dat maakt het leren een stuk toegankelijker.

Je kunt bijvoorbeeld een eenvoudig patroon uit een video halen, vertragen en rustig meespelen. Natuurlijk leer je niet alleen door video’s na te spelen — goede techniek, timing en muzikaal luisteren blijven belangrijk — maar als aanvulling op lessen kan online materiaal ontzettend nuttig zijn. Ook wanneer je later zelf verder wilt oefenen, heb je daardoor veel mogelijkheden.

Ook voor samenspelen is een veel voorkomende scale handig

Een ander praktisch voordeel van D Kurd is het samenspelen.

Wanneer twee handpannen dezelfde of een goed bij elkaar passende stemming hebben, kun je relatief gemakkelijk samen muziek maken. De gekozen tonen sluiten immers goed op elkaar aan.

Omdat D Kurd zo veel wordt gebruikt, is de kans bovendien groter dat je online of in je omgeving andere spelers tegenkomt die met dezelfde of een verwante stemming spelen.

Dat kan leuk zijn wanneer je na verloop van tijd samen wilt oefenen, improviseren of jammen.

Je bent daardoor niet volledig afhankelijk van wat je zelf met één instrument kunt doen.

Moet je daarom altijd D Kurd kopen?

Nee.

Dat zou wat mij betreft een te simpel advies zijn. Misschien hoor je tijdens je zoektocht een andere scale en denk je meteen: “Dit geluid raakt me veel meer.”
Dan zou ik daar serieus naar luisteren.

Een handpan is geen studieboek waarbij je de meest praktische versie moet kiezen. Het is een muziekinstrument waar je hopelijk jarenlang plezier van hebt.

Als je helemaal verliefd wordt op een andere klank, kan dat uiteindelijk veel belangrijker zijn dan het feit dat D Kurd populairder is.

Het probleem is alleen dat je als beginner vaak nog niet goed weet wat je mooi vindt. Je hebt misschien nog nooit verschillende scales naast elkaar gehoord, laat staan zelf bespeeld. En daardoor is het lastig om vooraf te voorspellen welke handpan uiteindelijk echt bij je past.

Let ook op de stemming: 440 Hz

Naast de toonsoort en het aantal tonen is er nog een technisch detail waar je als beginner niet altijd meteen aan denkt: de referentiestemming van de handpan.

Mijn advies is om te kiezen voor een handpan die op A=440 Hz is gestemd. Dit is de meest gebruikte referentiestemming in de hedendaagse westerse muziek. Het betekent niet dat een handpan op 440 Hz per definitie beter klinkt dan een pan die op een andere referentiefrequentie is gestemd, maar het maakt het wel een stuk eenvoudiger wanneer je later met andere instrumenten wilt samenspelen.

Wil je bijvoorbeeld samen spelen met gitaar, piano of andere instrumenten, dan is 440 Hz de meest praktische keuze. Je sluit daarmee aan bij de standaardstemming die voor de meeste moderne instrumenten wordt gebruikt.

Je zult online regelmatig verhalen tegenkomen over de vermeende bijzondere of meer ontspannende eigenschappen van 432 Hz. Daar zou ik als beginner niet te veel waarde aan hechten. Als je vooral een goed speelbaar instrument wilt waarmee je ook met andere muzikanten kunt spelen, zou ik simpelweg voor A=440 Hz kiezen.

Mijn advies: maak 440 Hz een klein, praktisch onderdeel van je keuzeproces, maar laat het niet belangrijker lijken dan de kwaliteit van de handpan, de stemming zelf en de manier waarop het instrument voor jou speelt.

Je hoeft ook niet meteen voor veel tonen te kiezen

Nog een veelgemaakte beginnersgedachte is dat meer tonen automatisch een betere handpan betekent.

Dat is niet zo.

Een handpan met negen of tien tonen kan enorm veel muzikale mogelijkheden bieden. Juist wanneer je begint, kan een overzichtelijk instrument helpen om de relatie tussen de verschillende tonen beter te leren kennen.

Met minder tonen heb je misschien minder keuzes, maar daardoor leer je juist beter luisteren naar wat je met die beperkte mogelijkheden kunt doen. Meer tonen kun je later altijd nog interessant gaan vinden.

Luister niet alleen. Speel zelf.

Misschien is dit wel het belangrijkste advies uit dit hele artikel.

Je kunt urenlang video’s bekijken en scales vergelijken. Maar uiteindelijk weet je pas echt wat bij je past wanneer je zelf achter een handpan zit. Een handpan kan op YouTube prachtig klinken en toch minder goed bij jou passen.
En andersom kan een instrument dat je online nauwelijks opvalt ineens geweldig voelen wanneer je het zelf bespeelt.

Je handen moeten wennen aan de ligging van de tonen. Je hoort hoe lang de klank blijft hangen. Je merkt hoe het instrument reageert op je aanslag. Dat zijn dingen die je moeilijk uit een productomschrijving kunt halen.

Eerst leren, daarna kopen

Daarom zou ik als beginner niet te snel een handpan aanschaffen.

Als je nog helemaal aan het begin staat, kan het veel waardevoller zijn om eerst een aantal lessen te volgen. Je leert dan niet alleen de basis van het spelen, maar krijgt ook een beter idee van wat je zelf belangrijk vindt in een instrument.

Bij PantamLab kun je dat stap voor stap ontdekken.
Tijdens een kennismakingsworkshop kun je in korte tijd ervaren hoe het is om zelf handpan te spelen.

Wil je daar wat uitgebreider de tijd voor nemen, dan is er de oriëntatiecursus. Je krijgt vier persoonlijke lessen van een uur, verspreid over maximaal zes weken. Na iedere les heb je daarnaast een half uur om zelfstandig met de handpannen te spelen.
Je kunt dan herhalen wat je tijdens de les hebt geleerd, verder oefenen of juist verschillende instrumenten ervaren.

Dat laatste vind ik belangrijk. Je hoeft tijdens de eerste les niet te weten welke handpan je uiteindelijk wilt kopen.

Misschien blijkt D Kurd inderdaad precies bij je te passen. Misschien ontdek je dat een andere scale je veel meer aanspreekt. En misschien wil je voorlopig helemaal geen instrument aanschaffen, maar eerst verder leren spelen.

Alle drie zijn prima uitkomsten.

Een goede eerste handpan hoeft wat mij betreft niet de handpan te zijn die iemand anders voor je heeft uitgekozen. Het is de handpan waarop jij graag wilt blijven spelen.

En als je nog niet weet welke dat is, is eerst ervaren waarschijnlijk een verstandiger begin dan meteen kopen.

Bekijk 👉 de kennismakingsworkshop en 👉 oriëntatiecursus van PantamLab